Recetas:

Porru krema zainzuriekin
Porru hostopila
Porru pastela tomatearekin
Porru gratinatuak Idiazabal gaztarekin

Porrua

Ficha Técnica

Izena / latin


Porrua / Allium ampeloprasum var. porrum


Barazki hau, tipula eta baratxuria bezala, Aliazeoen familiakoa da. Porruaren landareak hiru zati ditu: hosto luze eta lau samarrez osatutako landaredia, erraboil zuri eta luze txiki bat eta sustrai-sistema.


Fustea aprobetxatu daitekeen zatia da, atal zuri eta luzea. Porru batek metro erdi inguruko altuera eta 3 eta 6 cm arteko lodiera izan dezake.



Jatorria


Ez dago landare honen benetako jatorria egiazta dezakeen daturik, ez baitzen inoiz bere egoera basatian aurkitu. Hala ere, zelten garaitik datorrela uste da, Mesopotamia, Egipto, Turkia, Israel eta abarretako eremuetatik, K.a. 3000 edo 4000 urte inguru.


Erromatarrek sukaldean erabiltzen zuten, eta Neron enperadorea porru zale amorratua zela eta zopa ugarietan jaten zuela esaten da. "Ekialdeko baratxuri" gisa ezagutua izan zen, eta sukaldeko jakietarako eta medikuntzarako erabiltzen zuten. Erdi Aroan bere laborantza Europatik zabaldu zen eta handik mundu osora. Garai horretan, landare honek interesa irabazi zuen, gosea eta sortu ziren izurrite eta epidemia ugariak neurri batean estaltzeko erabili baitzen.


Espainian, iparraldea da gehien lantzen den eremua.



Nutrizio-balioa eta propietateak


Ura, bere osagai nagusia, duen karbohidrato eduki gutxiarekin batera, kaloria txikiko elikagai bihurtzen du porrua. Gainera, zuntz, bitamina eta mineral ugari ditu.


Mineralen konposizioari dagokionez, potasioa, magnesioa, kaltzioa eta burdina nabarmentzen dira. Porrua folato iturria da eta C eta B6 bitaminak ere ematen ditu. Folatoek globulu gorri eta zurien ekoizpenean laguntzen dute, baita sistema immunologikoan ere. C bitaminak ekintza antioxidatzailea du, kolagenoa, hezurrak, hortzak eta globulu gorriak sortzen laguntzen, elikagaien burdina xurgatzen laguntzen eta infekzioekiko erresistentzia areagotzen duena.

B6 bitaminak zelulen metabolismoan eta sistema immunologikoaren funtzionamenduan eragiten du; potasioa nerbio-sistemarako eta muskulurako mineral gomendagarria da; magnesioak hesteen, nerbioen eta muskuluen funtzionamenduarekin laguntzen du, baita hezur eta hortzekin ere; immunitatea hobetzen du eta efektu libragarri leuna dauka.



Sukaldaritza erabilerak. Zer egin porruarekin


Zopetan eta eltzekoetan maiz erabiltzen den barazkia da. Gure sukaldean, porrua haien osagaien artean duten hainbat plater daude. Ospetsuena porrusalda da, porrua osagai nagusitzat hartzen duen zopa moduko bat (purrusalda, literalki, porru zopa da euskaraz). Beste gastronomia batzuetan osagai nagusi gisa agertzen da. Horren adibide dira Belgikako waterzooia edo Frantziako hainbat plater, hala nola vichyssoise edo mirepoix eta galestar sukaldaritzako leek soup deritzona.



Baina zertarako erabiliko dugu zati berdea? Hona hemen ideia batzuk:


  • Saldetarako eta/edo fumeterako.

  • Kurruskariak egiteko.

  • Gordina, haragi-gisatuak freskatzeko.



Porrua nola gorde 


Behin etxean, zurtoina luzetara moztu eta hostoak urarekin garbitu behar dira, banan-banan bereiztuz, haien artean geratzen den lurra ezabatu ahal izateko. Porruak egoera onean mantentzen dira hozkailuan, baina behin kozinatuta, egun gutxitan jan behar dira, bestela digeritzen zailak izan baitaitezke.


Izoztutako porruak hiru hilabete inguru irauten dute. Desizoztu gabe prestatzea gomendatzen da, bestela ehundurak okerrera egin eta zaporea galtzen dutelako.



Bere sasoirik onena


Udazkena, negua eta udaberria.



Bitxikeriak


  • Porrua, baratxuria eta tipula bezala, ondo ezagutzen zuten faraoiek. Izan ere, piramide batzuen barruan hieroglifikoak daude eta bertan, piramide horiek eraikitzen zituzten esklaboek porruak kontsumitzen zituztela adierazten da.

  • Galesko ikur heraldikoa da. Kondairak dioenez, Heathfieldeko batailan, galestar eta saxoiei aurre egin zienean, Galesko erregeak bere soldaduei porruak beren jantzietan eramateko eskatu zien, etsaia bereizten laguntzeko. Ordutik, porrua Galesen sinbolo nazional bihurtu zen.

  • Hemorroideetarako, kilo erdi porru 5 litro uretan irakiten da, hosto berdeak barne. Egosketa honekin egunero, 8 egunetan zehar, bainu bat egiten da (ahalik eta beroena), oheratu aurretik. Hobekuntza nabaritu ahala, bainuak banandu egiten dira.

  • Porruen zukua, esnearekin nahastuta, aurpegiko pikorteetarako lozio gisa erabiltzen da. Ogi-mamiarekin nahastuta, kataplasma moduan balio du, forunkuluen gainean aplikatzeko, azkar helaraztea ahalbidetzen duena.

×
ACEPTAR